Kan çanağı gözler, sivri dişler, kocaman bir göbek ve elinde bir vites kolu. Rat Fink, kesinlikle çocuklara oyuncak satmak için çizilmiş bir karakter değil. Yine de bugün tişörtlerde, sticker’larda ve custom motorlarda karşımıza çıkıyor. Custom Anatomisi’nin bu bölümünde bu çirkin farenin ve onu yaratan adamın hikâyesine bakıyoruz.
Rat Fink’i Yaratan Adam: Ed “Big Daddy” Roth
Ed Roth 1932’de Beverly Hills’te doğdu. Babası marangozdu, bu yüzden evde her zaman alet edevat vardı. Ed çocukken uçaklar, otomobiller ve canavarlar çiziyordu. 14 yaşında ilk arabasını, bir 1933 Ford Coupe’yi aldı.
Ardından mühendislik okudu ve Hava Kuvvetleri’ne katıldı. 1955’te askerlikten dönünce Sears’ın vitrin bölümünde çalışmaya başladı. Akşamları ise arabalara pinstripe yapıyordu. Yani hikâyenin başında bir otomobil tasarımcısı yok; tabela boyayan bir hot rod meraklısı var.
Alçı ve Fiberglasla Heykel Gibi Arabalar
Roth’un bakışı diğer custom ustalarından farklıydı. Çoğu usta mevcut bir arabayı dönüştürürken o şunu sordu: “Neden arabanın kendisini sıfırdan şekillendirmeyeyim?” Cevabı fiberglas oldu.
Bugünden bakınca kullandığı yöntem oldukça basitti. Önce formu alçıyla oluşturuyor, zımparalıyor ve tekrar alçı ekliyordu. Ardından üstüne fiberglas katmanları uyguluyor, sertleşince içerideki alçıyı kırıp çıkarıyordu. Kısacası arabaya parça üretmiyor, arabanın kendisini heykel gibi yontuyordu.
- Outlaw (1959): Fiberglas gövdesi, açıkta duran motoru ve bilim kurgu detaylarıyla fuarlarda büyük ilgi gördü.
- Beatnik Bandit: Kısaltılmış Oldsmobile şasi, süperşarjlı V8, direksiyon yerine joystick ve şeffaf bubble top. Bizim de en sevdiğimiz.
- Mysterion: Yan yana iki Ford big block V8, krom şasi ve asimetrik farlar.
Arabaları Tişörtler Finanse Etti
Bu arabaları yapmak para istiyordu. Roth bu parayı fuarlarda airbrush ile boyadığı tişörtlerden kazandı. Tişörtlerde dev motorlu hot rod’lar ve gözleri fırlamış yaratıklar vardı. Gençler stantların önünde sıraya giriyordu.
Burada önemli bir değişim yaşandı. Herkes Outlaw alamazdı ama herkes Roth’un dünyasından küçük bir parça alabilirdi. İşte Rat Fink tam bu sistemin içinde doğdu.
Rat Fink Neden Mickey Mouse’un Tam Tersi?
Rat Fink’in ilk çiziminin buzdolabına mı asıldığı, yoksa bir peçeteye mi karalandığı kaynaklara göre değişiyor. Ancak bütün kaynaklar bir noktada birleşiyor: Rat Fink, Mickey Mouse’un karşıtı olarak tasarlandı.
Mickey yuvarlak, temiz ve aile dostuydu. Rat Fink ise kıllı, kirli ve üç gündür uyumamış gibi görünüyordu. Bu yüzden 60’ların gençleri için Rat Fink “ben sizin düzgün dünyanıza ait değilim” demenin bir yoluydu. Sonra Revell, Roth’un arabalarını plastik model kitlerine dönüştürdü. Roth’un biyografisine göre 1963’te adet başına 1 cent’ten yaklaşık 32.000 dolar telif aldı.
Düşüş ve Kalıcı Miras
Ancak Roth’un ünü arttıkça ana akımdan uzaklaşıp daha aykırı çevrelere yöneldi. Chopper kültürüne ve Hells Angels çevresine yakınlaştı. Bu yüzden Revell 1967’de anlaşmayı bitirdi. Ardından Choppers dergisini çıkardı ancak dergi tutmadı ve para sıkıntısı yaşamaya başladı. 1970’te 15 custom aracını toplam 5.500 dolara sattı.
Yine de Rat Fink, yaratıcısından bağımsız olarak varlığını sürdürdü. Çünkü Roth bugün sıkça gördüğümüz bir yaklaşımı çok daha önce benimsedi: önce gerçek bir makine yap, sonra onun etrafında bir görsel dil oluştur ve bu dili tişörte, sticker’a, oyuncağa taşı. Ed Roth 2001’de 69 yaşında hayatını kaybetti; o gün bile atölyede yeni bir araç üzerinde çalışıyordu.
Sonuç
Rat Fink bize şunu gösteriyor: bir makine kişiliğinizi yansıtabilir ve bunu yapmak için fabrikaya ihtiyacınız yok. Biz de bu mirası yaşatmak istiyoruz. Küçük bir spoiler: old school’a çevirdiğimiz Street Bob’da Rat Fink figürlü bir çizim olabilir. Tekstil ürünlerimiz için West Riders Custom sitemize göz atabilirsiniz.
Peki bugünün custom kültürünü temsil eden yeni bir Rat Fink yaratılsaydı sizce nasıl görünürdü? Yorumlarda yazın.
Videoyu YouTube’da izleyin: Bu Çirkin Fare Nasıl Bir Kültür Yarattı? | RAT FINK


